QUẢNG NINH - Chanh leo đang trở thành cây trồng triển vọng tại xã Đầm Hà (Quảng Ninh), mở ra hướng chuyển đổi sản xuất hiệu quả, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung.
Khả quan từ mô hình tiên phong
Từ những diện tích đất khai hoang, nhiều hộ dân ở xã Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh đang mạnh dạn chuyển sang trồng chanh leo theo hướng hàng hóa. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế bước đầu, mô hình còn cho thấy triển vọng hình thành vùng nguyên liệu tập trung, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển cây ăn quả của địa phương.
Gia đình anh Nguyễn Văn Định ở thôn Tân Lập là một trong những hộ tiên phong đầu tư bài bản vào cây chanh leo. Trước đây làm nhiều nghề nhưng thu nhập bấp bênh, năm 2025 anh quyết định chuyển hướng sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Sau quá trình tìm hiểu thực tế tại nhiều địa phương và học hỏi kỹ thuật canh tác, anh chọn chanh leo làm cây trồng chủ lực.

Mô hình trồng chanh leo tại thôn Tân Lập, xã Đầm Hà với diện tích 4ha. Ảnh: Nguyễn Thành.
Những ngày đầu triển khai, anh Định từng gặp không ít khó khăn. Lứa trồng đầu tiên chưa đạt như kỳ vọng nên anh quyết định phá bỏ toàn bộ để cải tạo đất, đầu tư lại từ đầu theo quy trình kỹ thuật hoàn chỉnh hơn.
Hiện nay, trên diện tích 2,5ha, gia đình anh trồng khoảng 3.000 gốc chanh leo. Do phần lớn diện tích là đất khai hoang nên chi phí đầu tư khá lớn. Riêng tiền cải tạo đất, làm giàn, lắp đặt hệ thống tưới và cây giống đã lên tới khoảng 250 triệu đồng/ha, tổng mức đầu tư cho toàn bộ diện tích hơn 500 triệu đồng.
Theo anh Định, cây chanh leo có tốc độ sinh trưởng nhanh, không quá khó chăm sóc nếu người trồng tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật. Tuy nhiên vào mùa mưa, cây rất dễ phát sinh nấm bệnh nên công tác phòng trừ phải được thực hiện chủ động.
"Tôi ưu tiên sử dụng các loại thuốc sinh học để phòng bệnh trước và sau mùa mưa. Cách làm này vừa bảo đảm an toàn cho người sản xuất, không để lại dư lượng hóa chất độc hại trên quả, vừa góp phần bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe đất", anh Định chia sẻ.
Sau thời gian chăm sóc, diện tích chanh leo đã cho thu hoạch lứa đầu tiên với năng suất khoảng 10 tấn/ha. Giá bán hiện dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu khả quan. Theo anh Định, nhu cầu thị trường hiện khá lớn, trong khi diện tích trồng chanh leo ở khu vực phía Bắc chưa nhiều nên sản lượng của gia đình chủ yếu mới đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ở địa phương và các khu vực lân cận.

Anh Nguyễn Văn Định là một trong những người tiên phong trồng chanh leo tại xã Đầm Hà. Ảnh: Nguyễn Thành.
Nhận thấy tiềm năng của cây chanh leo, anh Định dự kiến tiếp tục mở rộng thêm khoảng 1,5ha trong thời gian tới, đồng thời vận động các hộ dân xung quanh cùng tham gia sản xuất để hình thành vùng trồng tập trung.
"Mong muốn lớn nhất của tôi là tiếp tục được hỗ trợ về nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất. Khi diện tích đạt khoảng 9 - 10ha, chúng tôi sẽ hoàn thiện các điều kiện để được cấp mã số vùng trồng, tạo cơ hội đưa sản phẩm xuất khẩu chính ngạch", anh Định chia sẻ.
Hướng tới vùng nguyên liệu tập trung
Để người dân mạnh dạn đầu tư trồng chanh leo, Hội Nông dân xã Đầm Hà đã đồng hành từ những bước đầu triển khai mô hình. Ông Hoàng Văn Hải, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Đầm Hà cho biết, hỗ trợ hội viên phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, mô hình trồng chanh leo của gia đình anh Nguyễn Văn Định được đánh giá là mô hình tiêu biểu, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực.
Theo ông Hải, Hội Nông dân xã thường xuyên phối hợp với các cơ quan chuyên môn và Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật giúp người dân nắm vững quy trình trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh trên cây chanh leo.
Song song với hỗ trợ kỹ thuật, Hội còn phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội khảo sát nhu cầu, hướng dẫn hội viên hoàn thiện hồ sơ vay vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm để đầu tư phát triển sản xuất. Riêng gia đình anh Nguyễn Văn Định đã được tạo điều kiện tiếp cận khoản vay 500 triệu đồng, góp phần giải quyết bài toán vốn đầu tư ban đầu cho mô hình.

Cây chanh leo tại mô hình của anh Định cho năng suất khoảng 10 tấn/ha, giá bán hiện dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg. Ảnh: Nguyễn Thành.
"Chúng tôi tin tưởng đây là mô hình có nhiều triển vọng. Hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hộ dân về kỹ thuật, nguồn vốn cũng như kết nối các chương trình hỗ trợ để mô hình phát triển ổn định, bền vững", ông Hải cho biết.
Theo kế hoạch, xã Đầm Hà sẽ tiếp tục rà soát quỹ đất phù hợp để phát triển vùng cây ăn quả tập trung, phấn đấu chuyển đổi trên 300ha đất lúa, đất màu kém hiệu quả và một phần diện tích đất lâm nghiệp sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Trong cơ cấu cây trồng chủ lực, chanh leo được xác định là một trong những cây có nhiều tiềm năng nhờ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và khả năng liên kết tiêu thụ.
Cùng với mở rộng diện tích, xã Đầm Hà sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, hướng dẫn sản xuất chanh leo theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Đồng thời chú trọng cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Địa phương cũng định hướng phát triển hệ thống sơ chế, bảo quản sau thu hoạch và từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị nông sản.
Nguyễn Thành