Chanh leo Việt Nam rộng cửa vào thị trường tỷ dân

GIA LAI - Cơ hội tại thị trường Trung Quốc đang rộng mở cho chanh leo Việt Nam, song chất lượng sản phẩm và truy xuất nguồn gốc vẫn là chìa khóa nếu muốn xuất khẩu bền vững.

Khi thị trường Trung Quốc chính thức mở cửa cho chanh leo Việt Nam xuất khẩu chính ngạch, cây trồng này đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ. Không chỉ dừng lại ở xuất khẩu quả tươi, các sản phẩm chế biến sâu từ chanh leo cũng đang đầy tiềm năng, góp phần nâng cao giá trị cho người sản xuất.

Cơ hội lớn từ thị trường tỷ dân

Những năm gần đây, Trung Quốc nổi lên là thị trường tiêu thụ chanh leo và các sản phẩm từ chanh leo hàng đầu khu vực. Với quy mô dân số hơn 1,4 tỷ người cùng sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp thực phẩm, đồ uống (F&B), nhu cầu sử dụng nguyên liệu từ chanh leo của Trung Quốc ngày càng tăng cao.

Chanh leo đang có cơ hội lớn để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Ảnh: Tuấn Anh.

Tại các vùng nội địa của Trung Quốc, hàng loạt chuỗi trà sữa, cà phê và đồ uống hiện đại như Mixue, Chagee hay Heytea đang mở rộng với tốc độ nhanh chóng. Sự bùng nổ của ngành F&B kéo theo nhu cầu rất lớn đối với các nguyên liệu trái cây chế biến, trong đó có dịch chanh leo đông lạnh.

Nếu trước đây xuất khẩu chanh leo của Việt Nam sang Trung Quốc chủ yếu tập trung vào quả tươi thì nay các sản phẩm chế biến sâu đang dần khẳng định vị thế. Dịch chanh leo đông lạnh có thời gian bảo quản dài, thuận lợi cho vận chuyển, đồng thời đáp ứng được nhu cầu nguyên liệu quy mô lớn của các nhà máy và chuỗi đồ uống.

Bà Võ Trần Bích Hạnh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Sesan Gia Lai đánh giá, Trung Quốc đang là thị trường có dư địa tăng trưởng rất lớn đối với các sản phẩm chế biến từ chanh leo.

Theo bà Hạnh, lợi thế lớn nhất của Việt Nam là nằm gần Trung Quốc, hàng hóa có thể vận chuyển bằng container lạnh qua đường bộ hoặc đường biển với thời gian ngắn, giúp giảm đáng kể chi phí logistics. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm chanh leo.

“So với nhiều thị trường truyền thống như Hàn Quốc, Singapore hay Đài Loan, Trung Quốc vẫn được đánh giá vượt trội về quy mô tiêu thụ cũng như khả năng gia tăng đơn hàng trong tương lai. Đặc biệt, việc hai nước ký kết các nghị định thư về xuất khẩu chính ngạch đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn cho hoạt động thương mại”, bà Hạnh chia sẻ.

Các sản phẩm chế biến sâu từ chanh leo đang có nhiều tiềm năng xuất khẩu sang Trung Quốc. Ảnh: Tuấn Anh.

Tỉnh Gia Lai đang sở hữu nhiều lợi thế để tận dụng cơ hội xuất khẩu chanh leo sang Trung Quốc. Gia Lai hiện có hàng nghìn ha chanh leo tập trung tại các địa phương như Mang Yang, Đăk Đoa, Chư Păh, Ia Grai và một số vùng phụ cận. Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp giúp cây chanh leo sinh trưởng tốt, năng suất cao và chất lượng quả ổn định.

Đặc biệt, sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn về chế biến, xuất khẩu như Nafoods Group, Doveco, Quicornac… đã hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, góp phần tạo đầu ra tương đối ổn định cho người dân. Đây là nền tảng quan trọng để ngành hàng chanh leo Gia Lai hướng tới mục tiêu chinh phục sâu hơn thị trường Trung Quốc trong thời gian tới.

Gia Lai hiện có khoảng hơn 5.600ha chanh leo, sản lượng ước đạt trên 213.000 tấn/năm. Trong đó, hơn 1.150ha được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP với 48 mã số vùng trồng xuất khẩu và 6 cơ sở đóng gói được cấp mã số. Chanh leo Gia Lai hiện đã xuất khẩu sang nhiều thị trường như Trung Quốc, EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… dưới các dạng quả tươi, dịch cấp đông, nước ép cô đặc.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu để giữ vững thị trường

Dù được đánh giá là thị trường tiềm năng, song Trung Quốc hiện không còn là thị trường dễ tính như nhiều năm trước. Các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm ngày càng được siết chặt.

Bà Võ Trần Bích Hạnh cho biết, Trung Quốc từ lâu không còn là thị trường dễ tính. Khâu kiểm dịch thực vật tại các cửa khẩu hiện duy trì ở mức nghiêm ngặt. Do đó, để bảo đảm lượng lớn hàng xuất khẩu đạt chuẩn, việc chủ động xây dựng và mở rộng hệ thống vùng nguyên liệu sạch, được cấp mã số vùng trồng tại các vùng chanh leo trọng điểm như Tây Nguyên, Sơn La và cả nước bạn Lào là bước đi tiên quyết. 

Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Sesan Gia Lai xuất khẩu dịch chanh leo đông lạnh sang thị trường Trung Quốc. Ảnh: Tuấn Anh.

“Nhờ chủ động được nguồn nguyên liệu sạch, nhà máy hiện duy trì công suất chế biến chanh leo khoảng 100 tấn/ngày đêm, qua đó đảm bảo xuất khẩu tối thiểu 15 container mỗi tháng. Chúng tôi cũng thường xuyên đón các đối tác Trung Quốc đến tham quan, giám sát quy trình sản xuất tại nhà máy đạt chuẩn an toàn thực phẩm. Đây không chỉ là cách minh bạch hóa quy trình cung ứng, nâng cao độ tin cậy mà còn khẳng định năng lực cung ứng sản phẩm dài hạn của chúng tôi”, bà Hạnh chia sẻ.

Cũng theo bà Hạnh, trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng thắt chặt, tính chính quy và tư duy chất lượng không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để dịch chanh leo Việt Nam tự tin khẳng định vị thế tại thị trường Trung Quốc.

Theo đánh giá của Công ty Cổ phần Nafoods Group, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại thị trường Trung Quốc đang tăng mạnh, mở ra cơ hội lớn cho chanh leo Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với việc mở cửa thị trường, Trung Quốc cũng siết chặt các yêu cầu về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Trong khi đó, sản xuất chanh leo hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào các nông hộ nhỏ lẻ, quy trình canh tác chưa đồng bộ, tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng. Bên cạnh đó, dịch bệnh trên cây chanh leo, đặc biệt là các bệnh do virus và đốm nâu đang ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.

Nafoods Group liên kết với HTX, người dân xây dựng vùng trồng chanh leo đạt chuẩn. Ảnh: Tuấn Anh.

Để giải quyết bài toán này, Nafoods Group đã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ tại Gia Lai. Hiện doanh nghiệp này liên kết sản xuất với 37 HTX và hơn 1.400 hộ dân trên diện tích khoảng trên 2.000ha chanh leo, cho năng suất bình quân 34 tấn/ha.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Giám đốc Nafoods Group cho biết, điểm khác biệt của mô hình liên kết là doanh nghiệp không chỉ thu mua sản phẩm mà còn đồng hành cùng người dân ngay từ đầu vụ. Đội ngũ kỹ thuật thường xuyên hướng dẫn nông dân quy trình canh tác, quản lý dịch hại, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Qua đó từng bước nâng cao tỷ lệ sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Song song với hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, Nafoods Group cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng nguyên liệu. Thông qua các nền tảng Smart Farm và ứng dụng NAGRI, toàn bộ dữ liệu sản xuất từ vùng trồng được số hóa và cập nhật thường xuyên. Hệ thống cho phép theo dõi quá trình canh tác, cảnh báo thời tiết, sâu bệnh, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc đến từng hộ sản xuất.

“Đây là giải pháp quan trọng giúp minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường Trung Quốc, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh cho chanh leo Việt Nam trên thị trường quốc tế”, ông Hùng chia sẻ.

Diễn đàn thương mại Nông sản Việt Nam - Trung Quốc

Vào lúc 8h00 ngày 24/6/2026, Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn thương mại Nông sản Việt Nam - Trung Quốc lần thứ nhất tại TP.HCM. Báo Nông nghiệp và Môi trường tường thuật trực tiếp sự kiện này. Trân trọng kính mời quý vị tham dự trực truyến trên nền tảng zoom. ID cuộc họp: 941 2930 2667. Mật mã: VT2406.

Tuấn Anh