Quảng Ngãi thận trọng phát triển sầu riêng
Sầu riêng mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân Quảng Ngãi, nhưng để mở rộng diện tích cần gắn với điều kiện canh tác, chất lượng sản phẩm và khả năng tiêu thụ.
Diện tích tăng mạnh
Cây sầu riêng đang mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân tỉnh Quảng Ngãi. Tuy nhiên, để cây trồng này phát huy giá trị, việc mở rộng diện tích cần đi đôi với quản lý mã số vùng trồng, kiểm soát chất lượng và xây dựng liên kết tiêu thụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ông Bùi Đức Quỳnh (48 tuổi, trú thôn Đắk Tăng) là một trong những hộ có diện tích sầu riêng lớn tại xã Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi. Bắt đầu trồng cây ăn trái này từ năm 2018, đến nay, ông đã có khoảng 15 ha sầu riêng. Năm nay, vườn cây cho sản lượng gần 80 tấn, mang lại doanh thu khoảng 4 tỷ đồng.
Tỉnh Quảng Ngãi hiện có khoảng 4.150 ha sầu riêng. Ảnh: L.K.
Để nâng cao giá trị sản phẩm, ông Quỳnh chú trọng chăm sóc vườn cây gắn với xây dựng mã số vùng trồng. Khoảng 10 ha sầu riêng của gia đình đã được cấp mã số từ 2 năm trước, tạo điều kiện để doanh nghiệp ở Đắk Lắk thu mua, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Theo ông Quỳnh, mã số vùng trồng không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm về nguồn gốc mà còn tạo lợi thế khi tiêu thụ sản phẩm. “Sầu riêng có mã số vùng trồng thì thương lái, doanh nghiệp cũng yên tâm hơn vì biết được nguồn gốc sản phẩm và có thể truy xuất. Khi sầu riêng có mã số, giá bán cũng có thể cao hơn từ 1 - 2 giá so với những vườn chưa có mã số”, ông Quỳnh chia sẻ.
Thực tế, hiệu quả kinh tế từ cây sầu riêng đang thu hút ngày càng nhiều hộ dân ở Rờ Kơi trồng loại cây này. Từ một vài hộ ban đầu, diện tích sầu riêng tại xã đã mở rộng lên khoảng 355 ha. Riêng trong 2 năm 2025 và 2026, người dân trồng mới hơn 100 ha. Một số vườn cây đang bước sang năm thứ 2, thứ 3, sinh trưởng tương đối tốt.
Tuy nhiên, sầu riêng là cây có thời gian kiến thiết cơ bản dài, chi phí đầu tư lớn và đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cao. Hiệu quả kinh tế chỉ có thể duy trì khi vườn cây phù hợp với điều kiện tự nhiên, bảo đảm nguồn nước tưới và có đầu ra ổn định.
Vì vậy, xã Rờ Kơi không khuyến khích mở rộng diện tích bằng mọi giá. Việc lựa chọn khu vực trồng mới phải căn cứ vào điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và khả năng chủ động nguồn nước. Những diện tích không đáp ứng yêu cầu không được khuyến khích chuyển đổi sang trồng sầu riêng.
Cây sầu riêng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều hộ gia đình ở Quảng Ngãi. Ảnh: L.K.
Cùng với đó, xã đang kết nối doanh nghiệp để hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, từng bước tạo đầu ra ổn định cho người trồng. Ông Nguyễn Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Rờ Kơi cho biết, địa phương đang liên hệ với các doanh nghiệp để hỗ trợ thu mua nông sản, trước mắt giúp người dân yên tâm hơn khi bước vào vụ thu hoạch sầu riêng.
“Để chủ động đầu ra cho nông sản, địa phương đang liên hệ với các doanh nghiệp để tạm thời thu mua, ổn định đầu ra cho các sản phẩm như cà phê và sầu riêng. Để bảo đảm bền vững, xã mong các sở, ngành và UBND tỉnh Quảng Ngãi có chủ trương lớn, kêu gọi đầu tư các nhà máy chế biến nông sản, đặc biệt là các loại trái cây tại khu vực phía tây của tỉnh để bảo đảm ổn định đầu ra”, ông Thuận nói.
Không mở rộng bằng mọi giá
Không chỉ ở xã Rờ Kơi, sầu riêng đang là cây trồng có giá trị kinh tế cao tại khu vực phía tây tỉnh Quảng Ngãi. Toàn tỉnh này hiện có khoảng 4.150 ha sầu riêng, trong đó hơn 1.000 ha đã cho sản phẩm. Trước xu hướng mở rộng diện tích, ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cũng khuyến cáo người dân tập trung chăm sóc, thâm canh, nâng năng suất và chất lượng vườn cây hiện có thay vì chạy theo phong trào trồng mới.
Đối với diện tích phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải phù hợp với điều kiện tự nhiên và bảo đảm nguồn nước tưới, nhất là khi cây bước vào giai đoạn cho trái, cần nhiều chi phí chăm sóc. Bên cạnh điều kiện canh tác, việc đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc cũng là những yêu cầu quan trọng đối với vùng trồng sầu riêng.
Để phát triển cây sầu riêng hiệu quả cần gắn với thị trường. Ảnh: L.K.
Đến nay, Quảng Ngãi có 23 mã số vùng trồng sầu riêng phục vụ xuất khẩu với tổng diện tích gần 392 ha. Các vùng trồng được cấp mã số phải tuân thủ quy trình sản xuất, kiểm soát việc sử dụng vật tư nông nghiệp, sinh vật gây hại và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Tuy nhiên, công tác quản lý mã số vùng trồng vẫn còn những hạn chế. Một số tổ chức, cá nhân chưa ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất, chưa tuân thủ chặt chẽ quy trình canh tác. Bên cạnh đó, một phần sản lượng được đưa đến địa phương khác để đóng gói xuất khẩu, gây khó khăn cho việc kiểm soát nguồn gốc sản phẩm.
Trước thực tế này, ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi chuyển trọng tâm từ cấp mã số sang quản lý mã số, tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy trình sản xuất và các điều kiện của thị trường nhập khẩu. Việc tổ chức lại sản xuất, hình thành liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp được xác định là giải pháp để nâng cao chất lượng, bảo đảm đầu ra cho sản phẩm.
Ông Nguyễn Hoài Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng tỉnh Quảng Ngãi cho biết, diện tích sầu riêng của tỉnh hiện tập trung chủ yếu tại các xã phía tây như Mô Rai, Rờ Kơi, Ia Tơi và Bờ Y. Đây là những địa bàn có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với cây trồng này.
Theo ông Nguyễn Hoài Tâm, sầu riêng là cây trồng có suất đầu tư cao, đòi hỏi kỹ thuật canh tác và nguồn nước ổn định. Người dân cần nắm vững quy trình kỹ thuật, đồng thời cân nhắc kỹ điều kiện canh tác và khả năng tiêu thụ sản phẩm trước khi mở rộng diện tích.
Định hướng của ngành nông nghiệp Quảng Ngãi là tăng diện tích sầu riêng bằng mọi giá mà hướng đến sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường, có đầu ra rõ ràng. Khi vùng trồng được quản lý chặt chẽ, chất lượng được bảo đảm và các khâu sản xuất, tiêu thụ có sự liên kết, cây sầu riêng mới có thể phát huy giá trị kinh tế và phát triển ổn định.
Lê Khánh