Tái canh nâng năng suất, chất lượng cà phê, nông dân lãi tốt
QUẢNG TRỊ - Giá cà phê thường xuyên biến động nhưng với năng suất ổn định, chất lượng ngày càng được nâng cao, người trồng cà phê tại tỉnh Quảng Trị vẫn có lãi tốt.
Năng suất cà phê ngày càng ổn định
Hướng Phùng là "thủ phủ" cà phê Khe Sanh của tỉnh Quảng Trị với diện tích 2,5 nghìn ha, trong đó có trên 2 nghìn ha trong giai đoạn kinh doanh. Những ngày này, người trồng cà phê đang bước vào mùa thu hoạch rộ. Trên các triền đồi, người dân rất phấn khởi vì những năm gần đây năng suất và giá cà phê ổn định.
Nông dân Hướng Phùng đang bước vào mùa thu hoạch cà phê. Ảnh: Võ Dũng.
Ông Lê Đình Sỹ ở thôn Cợp, xã Hướng Phùng có 3 ha cà phê được trồng từ năm 1996. Sau nhiều năm khai thác, cây già cỗi, năng suất thấp, ông đã cải tạo bằng phương pháp đốn đau. Dự kiến niên vụ 2026 gia đình ông có thể thu về 25 - 30 tấn cà phê. Với giá bán 15.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí đầu tư và nhân công, gia đình ông “đút túi” gần 200 triệu đồng.
“Gia đình tôi cải tạo bằng phương pháp đốn đau, còn nhiều hộ tái canh trồng mới. Năng suất ở những vườn cà phê này cao hơn hẳn những vườn cà phê già cỗi. Người trồng cà phê hiện không chạy theo năng suất bằng mọi giá nữa mà hướng đến canh tác bền vững”, ông Sỹ chia sẻ.
Ông Phan Ngọc Long, Phó Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng cho hay, cà phê được trồng tập trung tại 8 thôn, trong đó có các vùng sản xuất lớn như Cợp, Xa Ry, Doa Mã Lai, Cheng và Phùng Lâm. Năng suất bình quân toàn xã khoảng 8 - 10 tấn quả tươi/ha. Những vườn tái canh được chăm sóc tốt có thể đạt 11 - 13 tấn quả tươi/ha, thậm chí lên đến trên 15 tấn/ha. Nhờ tái canh và đầu tư chăm sóc, những năm gần đây năng suất cà phê tại xã Hướng Phùng ổn định, hiệu quả kinh tế từng bước được nâng lên.
Tái canh đang đem lại giá trị lớn cho ngành hàng cà phê Quảng Trị. Từ năm 2017 đến cuối năm 2025, toàn tỉnh đã thực hiện tái canh được gần 1.100 ha cà phê. Trong đó có khoảng 200 ha được thực hiện bằng phương pháp đốn đau trẻ hóa, phần còn lại trồng mới bằng các giống chất lượng như Catimor thế hệ mới và giống THA1, TN9 có khả năng thích nghi tốt, năng suất vượt trội. Năng suất các vườn tái canh đạt từ 15 - 17 tấn quả tươi/ha, cao hơn 1,2 - 1,5 lần so với các vườn cà phê già cỗi, thoái hóa.
Những vườn cà phê có cây che bóng cho năng suất, chất lượng cao. Ảnh: Võ Dũng.
Năng suất, chất lượng được nâng lên đã tạo điều kiện để các doanh nghiệp, HTX có nguồn nguyên liệu đạt tiêu chuẩn chế biến cà phê đặc sản.
Ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc HTX Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương cho rằng, năng suất cà phê trong những năm gần đây cao là nhờ giá cả, thị trường ổn định, nông dân đã đầu tư trở lại. Bên cạnh đó, nông dân đã chuyển đổi từ phương thức canh tác truyền thống, sử dụng phân bón hóa học sang hạn chế sử dụng thuốc BVTV, canh tác bền vững. Những vườn cà phê dưới tái rừng, trồng theo hướng hữu cơ ngày càng nhiều. Đất được cải tạo, tạo điều kiện cho cây cà phê sinh trưởng, phát triển tốt. Các doanh nghiệp, HTX hiện nay chủ yếu thu mua cà phê chất lượng cao nên người dân buộc phải chuyển hướng và đã từng bước nâng cao giá trị.
Chú trọng chất lượng, nâng cao giá trị
Cuối năm 2025, cà phê quả tươi được thương lái thu mua với giá gần 35 nghìn đồng/kg. Thời điểm hiện tại, các cơ sở chế biến đang thu mua với giá 15 nghìn đồng/kg. Với giá bán cà phê như hiện nay, trừ chi phí thuê nhân công, đầu tư, ít nhất người trồng cà phê lãi khoảng 5.000 đồng/kg.
“Nếu giá thu mua tiếp tục dao động ở mức này trở lên, người trồng cà phê vẫn có lợi nhuận đáng kể. Đây sẽ là điều kiện để chúng tôi tiếp tục đầu tư thâm canh, đặc biệt là cà phê chất lượng cao”, ông Lê Hữu Hiệp, người trồng cà phê ở thôn Phùng Lâm cho hay.
Nhờ giá cả ổn định, nông dân đã đầu tư thâm canh cà phê. Ảnh: Võ Dũng.
Chất lượng quả tươi hiện đang được người trồng cà phê và các cơ sở thu mua, chế biến tại Hướng Phùng đặc biệt quan tâm. Theo ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc HTX Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương, năm nay đơn vị dự kiến thu mua khoảng 100 tấn cà phê quả tươi, trong đó lựa chọn khoảng 8 - 10 tấn nguyên liệu đạt yêu cầu để chế biến cà phê đặc sản.
Để nâng cao giá trị sản phẩm, việc lựa chọn nguyên liệu cà phê có vai trò rất quan trọng. Cà phê phải được thu hái chọn lọc, bảo đảm tỉ lệ quả chín cao, không lẫn quả xanh, quả bị sâu bệnh hoặc tạp chất. Ngoài ra, kích thước, độ đồng đều và chất lượng quả cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sơ chế, chế biến và giá trị sản phẩm. Do vậy, HTX khuyến khích người dân thu hái quả chín từ 85% trở lên, tuyệt đối không tuốt cả cành nhằm bảo đảm chất lượng nguyên liệu.
Cà phê trồng dưới tán cây che bóng có tốc độ chín chậm hơn nhưng lại cho ra những quả cà phê chất lượng với hương vị đặc biệt. Giá thu mua nguyên liệu cà phê trồng dưới tán rừng, đạt chất lượng cao hơn 10 - 15% so với cà phê xô. Đây là nguồn nguyên liệu đáp ứng các điều kiện để chế biến cà phê đặc sản, có tiềm năng xuất khẩu sang Châu Âu.
“Cà phê đặc sản có yêu cầu khắt khe về nguyên liệu, quá trình sơ chế, lên men, phơi sấy cũng phải được kiểm soát chặt chẽ. Do đó, muốn nâng cao giá trị cà phê, nông dân cần bảo đảm chất lượng ngay từ khâu đầu tư trồng, chăm bón và thu hái”, ông Phương chia sẻ.
Ông Phan Ngọc Long, Phó Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng cho biết, trên địa bàn hiện có khoảng 30 doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, cơ sở thu mua, chế biến cà phê. Trước đây, vào mùa thu hoạch cà phê thường xẩy ra tình trạng trộm cắp, tranh mua, tranh bán nên UBND xã Hướng Phùng đã có nhiều phương án để hạn chế.
Chất lượng cà phê đang ngày càng được nâng cao. Ảnh: Võ Dũng.
“Xã chỉ đạo phòng chuyên môn tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thu hoạch, thu mua và chế biến cà phê, thành lập các tổ công tác liên ngành tổ chức kiểm tra, hướng dẫn các doanh nghiệp, cơ sở thu mua, người trồng cà phê ký cam kết bảo đảm chất lượng, hạn chế tình trạng tranh mua, tranh bán, hạ thấp phẩm cấp sản phẩm. UBND xã yêu cầu các cơ sở chế biến cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường”, ông Long cho biết.
Hiện các xã trồng cà phê trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đang đẩy mạnh thu thập thông tin, số hóa dữ liệu vùng trồng nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu của thị trường. Riêng xã Hướng Phùng hiện có gần 2.280 ha cà phê của hơn 2.260 hộ đáp ứng các yêu cầu liên quan đến quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh Châu Âu (EUDR). Đây là cơ sở để địa phương từng bước xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tăng cường liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ, hướng đến phát triển cà phê chất lượng cao, cà phê đặc sản.
Võ Dũng