Xoài cát Tân Hòa tìm đường nâng giá trị

CẦN THƠ - Xã Tân Hòa, TP Cần Thơ đang tổ chức lại vùng xoài cát Hòa Lộc, chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu nhằm nâng giá trị trái xoài và thu nhập người trồng.

Với diện tích đất nông nghiệp chiếm phần lớn diện tích tự nhiên cùng điều kiện đất đai, nguồn nước và vị trí địa lý tương đối thuận lợi, xã Tân Hòa, TP Cần Thơ có nền tảng phát triển cây ăn trái. Toàn xã hiện có khoảng 3.074ha cây ăn trái, trong đó xoài là một trong những cây trồng có thế mạnh.

Vùng trồng xoài cát Hòa Lộc tập trung tại xã Tân Hòa, tạo nền tảng xây dựng ngành hàng đặc trưng của địa phương. Ảnh: Văn Vũ.

Riêng xoài cát Hòa Lộc có khoảng 300ha, trong đó 276ha đang cho trái. Phần lớn vườn xoài đã bước vào giai đoạn thu hoạch, tuổi cây chủ yếu từ 10 - 25 năm. Cây sinh trưởng tương đối tốt, có khả năng cho trái rải vụ trong năm. Người dân cũng có nhiều năm kinh nghiệm chăm sóc, xử lý ra hoa, đậu trái và thu hoạch.

Từ những điều kiện thuận lợi sẵn có, Tân Hòa đang từng bước xây dựng thương hiệu "Xoài cát Tân Hòa" nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, cải thiện thu nhập, tạo động lực để người trồng xoài phát triển sản xuất. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu và xây dựng liên kết chặt chẽ từ người trồng đến thị trường.

Tại ấp Hai Ngàn, ông Trần Văn Quang có khoảng 10.000m² xoài cát Hòa Lộc với những cây từ 15 - 30 năm tuổi. Nhiều năm gắn bó với cây xoài giúp ông tích lũy kinh nghiệm chăm sóc, xử lý ra hoa và đậu trái.

Một vườn xoài cát Hòa Lộc tại ấp Hai Ngàn, xã Tân Hòa. Ảnh: Văn Vũ.

Dù vậy theo ông Quang, thời tiết ngày càng khó lường khiến nhà vườn phải liên tục cập nhật kiến thức, thay đổi cách chăm sóc. “Kinh nghiệm mình có rồi nhưng vẫn phải tiếp tục học hỏi vì thời tiết mỗi năm mỗi khác, có khi khắc nghiệt hơn”, ông Quang chia sẻ.

Thời tiết bất thường cũng được địa phương xác định là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, xử lý ra hoa, đậu trái và thu hoạch. Cùng với đó là sâu bệnh diễn biến phức tạp, chi phí vật tư, phân bón và nhân công tăng, trong khi giá bán chưa ổn định.

Sản xuất còn nhỏ lẻ, đầu ra phụ thuộc nhiều vào thương lái cũng là trở ngại khi muốn nâng giá trị cây xoài. Vì vậy, tổ chức lại vùng sản xuất được xem là yêu cầu cần thiết.

Tân Hòa hiện có 29 mã số vùng trồng với tổng diện tích 368ha, 849 hộ tham gia, trong đó có 6 mã vùng trồng xoài. Theo Đề án phát triển xoài cát Hòa Lộc giai đoạn 2027 - 2030, toàn xã có khoảng 461ha xoài, trong đó xoài cát Hòa Lộc khoảng 300ha, phân bố tại nhiều ấp, tập trung tương đối nhiều ở Tân Thuận, Tám Ngàn, Năm Ngàn và Hai Ngàn.

Người dân Tân Hòa bao trái xoài cát Hòa Lộc. Ảnh: Văn Vũ.

GS.TS Trần Văn Hâu, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Cần Thơ cho rằng trước mắt Tân Hòa không nên mở rộng diện tích mà cần tập trung nâng chất lượng vùng xoài hiện có. “Vấn đề trước mắt không phải là trồng thêm thật nhiều mà là nâng chất lượng 300ha hiện có. Chỉ mở rộng diện tích khi thị trường và năng lực tiêu thụ đã được xác định”, ông nói.

Theo Đề án, Tân Hòa sẽ xây dựng vùng nguyên liệu xoài cát Hòa Lộc khoảng 30ha với khoảng 70 hộ tham gia. Các hộ sản xuất theo quy trình thống nhất, ghi chép nhật ký, kiểm soát vật tư, quản lý dịch hại, thu hoạch và sơ chế, đồng thời hướng đến cấp mã số vùng trồng. Đây là mô hình để địa phương đánh giá trước khi nhân rộng. 

Ông Nguyễn Công Tâm, Chủ tịch xã Tân Hòa nhìn nhận sản xuất xoài còn nhỏ lẻ, vùng nguyên liệu manh mún nên cần tổ chức lại. Theo định hướng của địa phương, Tổ hợp tác sản xuất xoài cát Tân Hòa sẽ tiếp tục được củng cố, nâng năng lực tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ.

Trên cơ sở đó, địa phương nghiên cứu các điều kiện để từng bước thành lập hợp tác xã, tạo đầu mối đại diện cho nông dân trong xây dựng vùng nguyên liệu, chuyển giao kỹ thuật và kết nối với doanh nghiệp.

Những trái xoài cát Hòa Lộc đẹp, đồng đều. Ảnh: Văn Vũ.

Doanh nghiệp cũng cần tham gia vào chuỗi từ sớm, xác định rõ yêu cầu về kích thước, độ chín, mẫu mã, dư lượng, quy cách đóng gói và thời gian giao hàng. Khi yêu cầu thị trường được xác định, người dân sẽ có cơ sở tổ chức sản xuất phù hợp.

Với người trồng xoài, thương hiệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần cải thiện đầu ra và thu nhập. Hiện giá bán chưa ổn định, trong khi chi phí sản xuất tăng khiến người dân vẫn gặp khó trong tiêu thụ.

Văn Vũ